De vrijwilligers van Peace Brigades International (PBI) vormen een `menselijk schild´ tegen aantasting van de mensenrechten. Door hun aanwezigheid in gebieden waar grondrechten worden geschonden, proberen ze burgers en lokale activisten te beschermen. Wat bezielt iemand een jaar van zijn leven te geven voor zo'n zwaar en gevaarlijk project? Een gesprek met PBI-vrijwilligster Marian Janssen.
Tijdens een rondreis door Guatemala in 1990 raakte psychiatrisch verpleegkundige Marian Janssen (37) geboeid door de ‘vuile oorlog' die zich daar afspeelde. Na terugkomst in Nederland besloot ze zich op te geven als PBI-vrijwilligster. "Ik wilde graag terug naar Guatemala, maar dan echt een rol spelen daar. PBI sprak aan omdat het me inspirerend leek met dappere mensen te werken; lokale activisten, die hun leven op het spel zetten voor hun ideaal."
Risico´s
Marian realiseerde zich dat het een risicovolle onderneming was. "Van tevoren heb ik de gevaren overdacht, maar er is nog nooit een vrijwilliger omgekomen. Bovendien biedt de werkwijze van Peace Brigades International bescherming: geen geweld en geen inhoudelijke inmenging in het conflict, zodat je zelf buiten schot blijft." Dus vertrok ze voor een jaar naar Guatemala, waar ze onder andere getuige was bij de opening van massagraven uit de burgeroorlog. Na terugkomst in Nederland ging Marian weer aan de slag als verpleegkundige. Maar PBI bleef haar trekken en in mei 2000 nam ze verlof voor een tweede jaar vrijwilligerswerk. Ditmaal werd het Colombia, een land dat al tientallen jaren wordt verscheurd door burgeroorlogen.
Paranoia
Marians team had als taak de vreedzame terugkeer van groepen vluchtelingen naar hun land te begeleiden. Niet eenvoudig, want zowel leger als paramilitairen zien de vluchtelingen vaak als guerilla-aanhangers. ‘Anders hadden ze niet hoeven vluchten', luidt de gedachtengang. "Overal kunnen verklikkers zijn, je kunt haast niemand vertrouwen. We werden mogelijk afgeluisterd, dus je moet opletten wat je zegt en email moet gecodeerd worden. Soms word je er helemaal paranoia van. Dan zie je ergens een kabeltje hangen en denk je: waar zou dat nou weer heen gaan?"